
Assos'un, M.Ö. 10. yüzyılda Lesbos'daki (Midilli) Metymna halkı
tarafından kurulduğu kabul ediliyor. Troas bölgesinin güçlü ve
zengin şehri Assos, M.Ö. 560 yılında önce Lidya, sonra da
Persler'in egemenliğine girmiş.Pers valilerince yönetilen
kent, daha sonra Hermias'ın eline geçmiş. Bu dönemde Platon'un
öğrencisi olan Hermias, öğrenim arkadaşı olan Aristoteles'i
kente davet etmiş. Aristoteles, M.Ö. 348-345 yılları arasında
Assos'ta kalarak ilk felsefe okulunu kurmuş. Büyük İskender'in
Asya seferinde bağımsızlığına kavuşan şehir, onun ölümünden
sonra Pergamon Krallığı'na geçmiş. Kent M.Ö. 331 yılında Büyük
Roma İmparatorluğu'na geçse de, parçalanma sırasında Bizans'ın
payına düşerek piskoposluk merkezi olmuş. 1. Murat zamanında
Osmanlı topraklarına katılan Assos, Haçlı seferleri sırasında
büyük zarar görmüş. Assos, Çanakkale-İzmir yolu üzerinde
bulunduğu için, Ege ve Marmara'dan gelen konukları ağırlıyor.
Temiz havası, denizi, tarihi, huzurlu, sessiz ortamı ve deniz
ürünlerinin yanısıra; Assos turistik tesisleriyle de konuklarına
elverişli bir tatil ortamı sunuyor.Tarihin 21. yüzyıldaki
yansıması "Assos" ve gölgesinde kalmış gizli cennet, Koyunevi
köyünün sahil semti "Sokakağzı"... Çanakkale'nin Ayvacık ilçesi
Behramkale köyünde bulunan Assos, denizden 238 metre yükseklikte
yer alan bir tepeden Ege'yi seyrediyor. Assos'un bu keyifli
seyirdeki gözleri tepedeki Athena Tapınağı. Denizin yosun
kokusunu ise sahildeki küçük limanla soluyor.Bir liman kenti
olmasına rağmen Assos'da limanla kent arasında önemli bir seviye
farkı bulunuyor. 3 km uzunluğunda,20 metreye ulaşan surları,doğu
ve batıdan olmak üzere iki ana giriş kapısı ve 8 kulesi, kentin
güvenli bir konumda olduğu izlenimini yaratıyor. Nekropolleri,
gymnasiumu, agora temelleri, kiliseye çevrilen tapınağı, idari
yapı ve meclis binası, su sarnıçları ve at nalı biçimindeki amfi
tiyatrosuyla Assos; harap da olsa günümüze kadar gelmeyi
başarmış. 1881-1883 yılları arasında Amerikan Arkeoloji
Enstitüsü tarafından başlatılan kazı çalışmaları, şu anda Kültür
ve Turizm Bakanlığı adına Prof.Dr. Ümit Sertoğlu başkanlığındaki
Türk Arkeologlar tarafından yürütülüyor.
Görülecek yerler
Athena Tapınağı; Zeus'un kızı ve 12 Olimpos Tanrısından biri
olan Athena, babası Zeus'un kafasından silahlı ve elinde kargası
ile doğmuş bir savaş tanrıçası. El işçiliği ve el sanatlarını
koruyan tanrıça olarak da biliniyor. Mitoloji'ye göre kadınlara
dokumayı o öğretmiş. Behramkale ve çevresindeki halı ve kilim
dokumacılığı, gelişmesini belki de Athena'ya borçlu. Assos
Athena Tapınağı, Ankaik çağda Anadolu'da dor üzerine yapılmış
tek örnek olması ve kabartmalı frizlerin bulunması nedeniyle
büyük önem taşıyor. Tapınağa kadar araç yolu olan antik alana
giriş, ücretli. Ayakta kalan sütunlar, fotoğraf çekenlerin
yanısıra resim yapanların da kompozisyon malzemesi. Ege
Denizi'nin görkemli manzarasına karşı güneşin batışını seyretmek
ise bir başka keyif... Antik kentin hemen yanında yer alan
Behramkale Köyü, tarihi camisi ve köprüsüyle bölgede görülecek
yerler arasında. Çevre gezilerine meraklıysanız, onarım
çalışmaları Mercedes Benz firmasının katkılarıyla gerçekleşen
Babakale yolu üzerinde Apollo Smintheion Tapınağı, Babakale,
çeşme, cami, Kestanbol Kaplıcaları ve Kumburnu sahilinde yer
alan savaş siperleri görebilirsiniz. Odunluk İskelesi'nden
feribotla Bozcaada'ya geçebileceğiniz gibi, Truva, Bergama gibi
çevredeki diğer antik kentleri de gezebilirsiniz. Eden Beach ve
Eden Garden Otelleri'nin sponsorluğundaki Assos festivali ise
Eylül ayında yapılacak.
Koyunevi Köyü, Sokakağzı Sahili
Assos'a 18 km uzakta, aynı kıyıda yer alan sahil semti, antik
Polymedium kenti üzerinde bulunuyor. Sırtını dik yamaçlara
dayayan köydeki dört yolun kesişme noktasında, görünürde
kimseler yok. Ama pansiyon ve otel tabelaları sahilde hayat
olduğu izlenimini uyandırıyor. Rampa aşağı inmeye başladığınız
anda, Assos'un Athena Tapınağından görünen panoramaya eş değerde
Ege denizi manzarasıyla karşılaşıyor ve ılık rüzgarını yüzünüzde
hissediyorsunuz. Tarihi Polymedium antik kenti üzerinde bulunan
köyde, henüz kazı çalışması yapılmamış. Sit alanı olan bölgenin
geniş ve uzun kumsalı gerisinde birkaç pansiyon, kafe ve bazı
yazlıklar bulunuyor. Mütevazı yerleşim alanında yaz-kış açık
tesisler, konukları yıl boyu ağırlıyor. Assos'a oranla daha az
bilindiği için daha ekonomik fiyatların sözkonusu olduğu tam bir
huzur sığınağı burası. Temiz havası, denizi ve Assos'tan çok
daha büyük kum plajı ile lüks aramayan ailelerin tercihi. Olta
ve sualtı zıpkınla balık avcılığı için zengin koylara sahip
yörede, günlük gezilere, tekne turlarına katılabilirsiniz. Sörf
meraklıları için uygun rüzgar var. Av sezonunda kara avcılığı da
yapılıyor. Eylül ayında başta lüfer olmak üzere balık bolluğu
yaşanıyor. Vahşi deniz çipurası, barbunya, kupa, sinarit,
karagöz ve diğer balık çeşitlerini bulmak mümkün. Akdeniz'den
Ege'ye, Marmara'ya Karadeniz'e yumurta bırakmaya giden
balıkların göç yolu üzerinde olan Assos-Babakale-Kumburnu gibi
kıyılar, tam anlamıyla deniz ürünleri cenneti. Yörede bulunan,
orijinalliği hiç bozulmamış köylerden, el işi hediyelikler
alabilirsiniz. Koyunevi-Assos arası gezinizde, meşe ağaçlarından
küme yapıp için için yakarak odun kömürü imal edenlere de
rastlayabilirsiniz.
Assos'a nasıl gidilir ?
İstanbul-Çanakkale üzerinden İzmir'e doğru giderken Ezine'yi
geçip Ayvacık'tan sağa, Behramkale yönüne dönerek Assos'a
ulaşabilirsiniz. Ayvacık-Assos arası 18, Çanakkale'den uzaklık
ise toplam 95 kilometreyi buluyor. Edremit Küçükkuyu üzerinden
gelenler, sahil yoluyla Assos'a gidebilirler. Bu arada yolun
virajlı olduğunu ve kış mevsiminin tahribatıyla bazı çukurlara
dikkat etmek gerektiğini de belirtelim. Behramkale köyünden
limana inen yol, dik ve parke taşı kaplı. Farklı bir yol
kıllanmak istiyorsanız, Çanakkale'den sonra Geyikli Gürpınar
sahil yolunu takip ederek Bademli üzerinden Koyunevi köyüne
giden kavşaktan deniz tarafına dönünce, 4.5 kilometrelik rampayı
inerek Sokakağzı sahiline gelebilirsiniz. Yolu bozuk, yokuş ve
toprak olan Koyunevi köyüne, Ayvacık-Gürpınar arasında günde 10
sefer yapan minibüslerle de ulaşılabilir. Özel araç kullananlar
ise Ezine-Ayvacık'ta yakıt ikmali yapabilirler.